Navigation Menu+

Miteser o kruševačkom kraju

Postavljeno u Istorija Kruševca, Kruševac kroz reči

Pin It

Putopisac Josip Pavle Miteser, rođen je 1757. godine u Zemunu, a 1784. godine posetio je kruševački kraj gde je imao zadatak da kao potporučnik austrijske vojske obiće teren radi uhođenja Turaka.

Evo šta je on tada zapisao o našem kraju:

Nekadašnji glavni grad Kruševac (Iliraca) bio je prestonica slavnog Cara Lazara, koji se u borbi sa Carom Muratom II proslavio za dobro naroda i hrišćanske vere i koji je jurnuo u opasnosti, a tom prilikom bio zarobljen i sasečen. Zato i danas se Car Lazar slavi kao svetitelj.

Na tom mestu ima 120 srpskih kuća i 150 turskih. Na tom mestu nalaze se jedna dobro sačuvana crkva, zatim jedna vrlo velika ali porušena, koja je bila dvorska crkva cara Lazara. Osim toga još dve zidane džamije od kojih jedna još postoji, a druga je porušena.

Osim toga usred mesta razvalina porušenog Lazarevog dvorca i crkve ograđeno je palisadama. U tom ograđenom prostoru ima još 7 kuća sve su kuće od drveta, a turske sa spratom i odajama. Tu ima i prostranih štala i dvorišta. Sve je to dobro građeno. Konačno još 3 hana i 5 kafana. U hanovima i štalama stanovnika ima mesta za 1500 konja. Putevi za odlazak iz mesta su menjljivi, prilično široki koji se mogu pri lepom vremenu dobro upotrebiti. Ceo ovaj položaj (palanka) nalazi se na takvoj uzvišici sa koje se može vladati. Ali isti položaj dolinom reke je sa desne strane prema Moravi niz brdo od spuštajuće strane brda da bi metci mogli da pređu jednu tako veliku daljinu od 4000 koraka. Položaj prema Moravi postoji većinom od preraslih livada i polja kukuruza koji još svake godine bivaju poplavljeni od Morave.

Položaj prema Moravi sastoji se od livada i kukuruznih polja koji Morava svake godine poplavljuje. Položaj iz Kruševca prema jugu koji se spušta prema potoku Rasine liči na neki amfiteatar. On se blago spušta (tu su Turci već ratovali). Položaj izgleda kao neko logorište koje bi se moglo upotrebiti ne prebližiti se dominirajućim brdima. Put iz sela Šanac prelazi preko Morave, te se nastavlja 20 minuta do jednog mlina, zatim pola sata uvek neprimetno uz brdo preko polja, napuštajući desno cigansku malu. Prema opisu puta pojaviće se potok Rasina koji ide preko Stalaća na desnoj obali Morave do Ćuprije. Treba još dodati da su u Kruševcu 4 opšte pekare.

Od Kruševca do Ribnjaka      3 ¼ sata

Od Ribnjaka do Trstenika      1 ¼ sata

Od Trstenika do Karanovca   5 ¼ sata

Od Karanovca do Čačka           7 ¼ sata

       Ukupno:                               17 sati

miteserova karta iz 1834

Miteserova karta kruševačkog kraja iz 1834. godine

 

Selo Ribnjak sastoji se od 15 hrišćanskih kuća o jednog malog hana, a udaljeno je od Morave pola sata. Osim toga u tom selu je ravan kraj sa mnogo polja i livada. Put na tamo ide iz Kruševca na više strana; jedan levo na napuštajući Pepeljušu preko Mačkovca; drugi na njenim padinama jedan sat od Morave, a treći nešto dublje u ravnici gde se on sa drugim kod Morave spaja i konačno pola sata iza Mačkovca sastaju se i zajedno idu redovnim drumovima do sela. Ipak srednji put do padinama je najširi i najzgodniji. Ovim putem ide se kroz polja preko blagih udubljenja stalno do Morave, koja je odavde 60 – 70 koraka široka 4 – 5 stopa, a duboka 1 ½ klafer visoka. Ona ima strme obale i kamenito dno. Zatim 12 minuta kroz gusto izraslu šumu, preko dva koraka širokog potoka, 7 minuta kroz šumu preko 5 – 6 koraka širokog, 6 coli dubokog potoka Pepeljuša koja ima 2 stope visoke obale. Osnova je kamenita. 6 minuta preko guste visoke šume preko jednog beznačajnog potočića, 5 minuta kroz nešto ređu šumu gde se putevi desno i levo odvajaju (dele se). Onaj desno pri suvom vremenu je takođe mnogo bolji moguće prohodan; Onaj koji ide levo je pri vlažnom vremenu ne mnogo presetar kaljav; njime se ide pola sata kroz prilično preraslu šumu u širini od 3 – 4 klaftera do sela Mačkovca, gde postoje 14 dobro izgrađene zgrade hrišćanskih stanovnika i gde put iz Kruševca ide preko uzvišice. Zatim 10 minuta nizbrdo preko jednog širokog potoka 2 – 3 koraka posle 4 minuta kroz jedan dubok potok 4 – 5 minuta koraka širok 2 – 3 cola dubok potok. Svi potoci dok se prelazi do Čačka su skroz suvog osnova; protivno putevima, naročito kroz šumu, su kaljavi i tresatni pri lošem vremenu. Zatim kroz preraslo drveće do jednog 5 – 6 koraka širokog, 5 – 6 coal dubokog potoka koji ima jedan klafter visoke blage obale; odatle 300 koraka ovaj put upada u pravi drum, odavde se levo i desno račvaju dve putanje; 25 minuta kroz visoku naraslu hrastovu šumu i 20 minuta kroz otvoreno polje preko 5 – 6 koraka širokog potoka Černica, koji je kamenit, 4 cola dubok, a pri jakom padanju kiše teško prohodan, 24 sata do ulaska u selo Ribnjak koje ima 16 kuća.

Odavde je put i pri malom kišovitom vremenu toliko kaljav i tresetan, a uzimajući u obzir i mnoge potoke vrlo teško prohoda za teretna kola; ovaj put je širok 3, 4, 8 na neik mestima i 10 klaftera širok vodi do Čačka. Pošto je u ravnici, težak je za marširanje, ali može da se koristi.

IZVOR: Vojno-geografski opisi Srbije pred Kočinu krajinu od 1783. do 1784. godine, dr Dušan Pantelić, Akademija društvenih nauka 11. Aprila 1935. godine

Priredio: Miloš Stojadinović

 

Pošalji komentar

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Tags: , , , , , ,